اقليمى كه واقع است اجمالا تا طالب را معرفةٌما حاصل آيد بر حقيقت هر بلد . و اين بحث به هفت فتح مفتوح سازيم و از اقاويل آنچه متفقٌ عليه جمهور متأخرين و مدققين متقدمين است اختيار نمائيم . و الغيب عند اللّه اللهم المكرم . فتح در اقليم اول و ابتداى وى از شمال جزيرهء ياقوت باشد بر جنوب بلاد چين و شمال سرانديپ و وسط هند و سند گذرد و بحر فارس را قطع كند و از جنوب بلاد عمان و وسط بلاد يمن گذشته به بحر محيط منتهى شود و جزيره‌اى دو سمت دارد : شمالى و جنوبى ، پس شمالى آن جزيره اين اقليم واقع است و مواضع كه در وى است اين است : يمن ولايتى است مشهور و با يمن و بعض بلاد وى از اين اقليم خارج است اما آنچه از بلاد يمن داخل در اقليم اول است زبيد است و مخابند و معرّه و صغان و سبا و حضرموت و عدن و هجر و ارم كه به شداد منسوب است . بلاد الزنج ولايتى وسيع است اهل آن را زنگى گويند . بلاد النوبه كنار شهر نيل واقع است و نوبه از جمله پسران حام بن نوح بود كه اين ولايت به نامش شهرت يافته . بلاد چين ولايتى است وسيع و در اقليم اول و ثانى و ثالث شريك . و بعضى گويند كه به اقليم چهارم نيز شريك است از بلدان . و جزائر وى كه در اقليم اول است بلد سنداهل است و بلد شيلا و جزيرهء زانج و جزيرهء لسا و جزيرهء انحاصية [ اوريجا ] . حبشه ولايتى معروف است و مشترك است در اقليم اول و دوم از بلاد سودان . مقدونية [ مقدسو ] شهرى است ما بين زنج و حبشه . تكرور شهرى است از بلاد سودان . لسجوبه جزيره‌اى است قريب به زنج . منقاله شهرى است در نهايت زنج . سرانديپ جزيره‌اى است در بحر هند . سلجماسه شهرى است قريب به بلاد سودان . جابلص شهرى است در نهايت مشرق . فتح در اقليم دوم ابتداى اين از شرق بود پس بر وسط بلاد چين و شمال سرانديپ و بلاد هند و قندهار و وسط بلاد كابل و جنوب بلاد كرمان گذرد ، پس بحر فارس را قطع كرده بر وسط بلاد رقه و افريقه و شمال بربرستان و جنوب قيروان و وسط بلاد مرطانه گذشته به بحر اوقيانوس منتهى گردد . و اماكن كه در وىاند اين‌اند : مكه معظمه كه مكه نام شهر است و بكه به موحده موضع بيت اللّه و بطحا سرزمين است . و مدينهء مطهره و در سابق به يثرب مسمى بود . يمامه ولايتى است حدى به بحرين و حدى به عمان و حدى به هجر دارد . هرمز از جزائر فارس است . هندوستان ولايتى است وسيع مشتمل بر ولايت‌هاى بعيد و اشتراك دارد در اقليم دوم و سوم و چهارم و اكثر بلدان او در اقليم ثانى است لهذا ذكر وى در ذيلش اليق نموده و ديگر مواضع آن در هر اقليم واقع‌اند مسطور مىشود . اما آنچه در اين اقليم‌اند از بلدان و كهن و گجرات و جز آن اينند : دولت‌آباد و وى در زمان سابق به ديوگده شهرت داشت قلعهء وى از جملهء عجائبات است . احمدنگر معروف است و بين از احمدنگر سه منزل است . جيول بر ساحل عمان واقع است و از بنادر مشهورهء دكن است . تلنگانه ولايتى است معروف ، گول كنده يعنى حيدرآباد دارالملك تلنگانه است . بيدر شهرى است مشهور به دكهن مسمى به محمدآباد ، كلبر كه در دكهن معروف است مسمى به حسن‌آباد . برهان‌پور شهرى است عظيم در سرحد خانديس كه شش منزل است از ديوگده احمدآباد . دار الملك گجرات و گجرات ولايتى است